2017an Youtuben gehien ikusi diren euskarazko bideoak

Youtuben argitaratzen diren euskarazko bideoak gordetzen ditu TBX.eus webguneak, modu automatikoan. Duela urte bete inguru argitaratu zen eta harrezkero euskarazko bideoak detektatzen eta biltegiratzen joan da. Horrela, 2017an Youtuben gehien ikusi diren euskarazko bideoetako batzuk zein izan diren jakin dezakegu. 

TBX.eus

Euskalduna

Urte berri, asmo berri,; eta zurea, zein da?

Urte zar, galtza zar; urte berri, galtza berri

Urte berri eguna, ez dala egun txarra, kortara jausi dala gure sapai zarra; daukanak eztaukanari, nik eztaukat eta neri, kantaretan bat, kantaretan bi, ekazu agiñaldo Jangoikoagatik; agiñaldo, agiñaldo, bota gaztañak ta ixilduko

Gotzon Garate- Atsotitzak

2017ko zientzia-albiste nabarmenenak

1. Bi neutroi-izarren arteko talka detektatu dute, grabitazio-uhinen bidez

2017ko abuztuaren 17an, grabitazio-uhinak detektatzeko LIGO eta Virgo behatokietan orain arte jasotakoetatik bereizten zen seinale bat jaso zuten. Azkenean, bi neutroi-izarren arteko topaketa izan dela ondorioztatu zuten. Lehen aldia da halako fenomeno baten seinalea jasotzen dela, eta garrantzi handia eman diote aldi berean bi bideren bitartez jaso izanari: grabitazio-uhinen eta uhin elektromagnetikoen bidez.

2. Paleolitoko behe-erliebeak topatu dituzte Aitzbitarten

Madeleine aldiko lau behe-erliebe aurkitu dituzte Aitzbitarte IV kobazuloan (Errenteria): bi bisonte, zaldi bat, eta beste animalia bat, oraindik ez dakitena ziur zer den. Kantauriar mendikatean topatutako lehenak dira. Haiekin batera, hamabi grabatu inguru ere aurkitu dituzte.

3. CRISPR teknika erabiliz, gaixotasun bat eragiten duen mutazio bat zuzendu dute giza enbrioietan.

Kardiomiopatia hipertrofikoa eragiten duen mutazioa zuzendu dute giza enbrioietan, CRISPR erabilita. Teknika horrek pizten duen interesaren adierazle da Teknopolisek saria jaso izana ASEBIO lehiaketan. Hain zuzen, Bioteknologiaren komunikazioa eta dibulgazioa saritzen du ASEBIOk, eta Telebista eta Irratia kategorian saritu du “CRIPSR/Cas9, genoma mozteko guraizeak” Teknopolisen erreportajea.

4. Agur, Cassini

Lurretik abiatu zela 20 urte igaro direnean, 13 urtez Saturno eta haren ilargiak eta eraztunak behatu ondoren, eta erregaia agortzeko zorian zuela, bere burua planetaren aurka botata suntsitu da Cassini zunda.

5. Zientzialarien bigarren ohartarazpena gizateriari: etorkizuna arriskuan jartzen ari gara

Duela 25 urte, “Munduko zientzialarien ohartarazpena gizateriari” izeneko manifestua argitaratu zuten. Orain, 15.000 zientzialarik baino gehiagok bigarren ohartarazpen bat sinatu dute. Manifestuan, kezka adierazi dute ingurumenari egindako kalteengatik, eta jokabidea aldatu beharra zegoela aldarrikatu dute.

6. Antisorgailu hormonalak eta depresioa: erlazioa aztergai

15-34 urteko milioi bat neska eta emakume baino gehiagoren datuak ikertuta, antisorgailu hormonalak hartzearen eta depresioa izateko joeraren artean harremana dagoela ondorioztatu dute Kopenhageko Unibertsitateko ikertzaileek.

7. Martxan jarri dute ama-esnearen EAEko lehen bankua

EAEn abiatu berri den Ama Esnearen Bankuak dagoeneko 30 emaile ditu, eta beste 80 emakume itxaron-zerrendan daude. Izan ere, ebidentzia zientifiko ugari dago ama-esneak haur goiztiarrentzako dituen onurez, eta kasu askotan, haien amek oraindik ez dute behar adina esne sortzen.

8. Pirinioetako glaziarrak, gainbehera etengabean

Pirinioetako glaziarrek 243 ha-ko azalera hartzen dute gaur egun, 1850ean baino % 88 gutxiago, Euskal Herriko Unibertsitateko Ibai Ricok eta Magallanes Unibertsitateko Eñaut Izagirre glaziologoek egindako lan baten arabera.

9. Emakumeak maite ez dituen zientzia

Emakumearen Nazioarteko Egunaren ondorenean, Teknopolisek saio monografiko bat eskaini zion emakumeek zientzian duten egoerari. Non daude emakume zientzialariak? Zergatik uzten dute gizon baino emakume askoz ere gehiagok karrera zientifikoa? Nola izan daiteke ikerketa-lan bat objektiboa eta bikaina ez baditu emakumeak aintzat hartzen?

10. March for Science

Donald Trump presidenteak klima-aldaketaren aurrean duen jarrerari erantzuteko, hainbat zientzialarik March for Science mugimendua sortu dute. Mugimendua hiri askotara zabaldu da, eta dagoeneko, Estatu Batuetara ez ezik, beste hainbat herrialdetara ere iritsi da.

Elhuyar

Mugagabea II

Ad infinitum:  

1.

2. 

3.

4. 

5. 

6. 

Deklinabidea: mugagabea

Mugagabea lantzeko bizpahiru ariketa, Euskaljakintza webgunekoak.

Teoria

Deklinabidea

Deklinabidea by mlaurib on Scribd

Eta zuk, zer ikusi duzu?

Hautatzen

JULIAN IANTZI

Julian Iantzi aurkezle nafarra, Woodland izeneko herri kaliforniar batean jaiotakoa (1967) bada ere, Lesakako enbaxadore ezagunena dugu.

Euskarari oparia egingo diogu

Egoera deserosoak (Azkoitiako euskaraz)

                       

Gaztea irrati-kateak antolatutako 'Youtuberrak' lehiaketaren lehen saria Iban Garcia gazte azkoitiarrak irabazi zuen, 'Egoera deserosoak' bideoarekin. 

Bestelako egoera deserosorik kontatu nahi?

Nola ekidin daiteke zure kontuak hackeatzea?

Hainbeste aukera eskaintzen dizkigu Internetek non oso zaila den bizitza digital ordenatua eta arriskurik gabea izatea. Hala ere, teknologiak aurrera egiten duen heinean, erabiltzaileen segurtasunak ere hala egiten du, zibernautek gora egiten duten bezalaxe egiten baitute gora zibergaizkileek.

Sarritan, kontuak hackeatzearena jende famatu, ezagun eta aberatsei bakarrik gertatzen zaiela uste da, baina ez da beti horrela izaten. Izan ere, robot eta softwarek ez dute bereizketarik egiten eta segurtasun gutxiena duenaren bila joaten dira.

Askotariko plataformatan ematen dugu izena, kontu ugari sortu eta informazioa publiko eginez. Hori dela kontuz ibili behar dugu, gure datuetara hel ez daitezen.

Hau ekiditeko, hona hemen kontuan hartu behar dugun zenbait kontu:

Pasahitz seguruak

Pasahitza ezartzerako orduan garrantzitsuak izan daitezkeen kontu batzuk daude:

• Saiatu hitz bakarreko pasahitzak ez erabiltzen. Adibidez, “liburua” ez litzateke aukera ona izango, erraz desifratzekoa baita.
• Letra larri eta xeheak erabili.
• Zenbaki eta karaktere bereziak erabili.
• Luzerari dagokionez, gutxienez 12 karaktere dituzten pasahitzak gomendatzen dira.
• Erraz gogoratzeko moduko esaldiak dira egokienak.
• Ez partekatu pasahitzak inorekin.
• Ez errepikatu pasahitzak plataforma ezbedinetan: korreokoa eta Twitterrekoa adibidez, desberdinak izatea komeni da.

Antibirusa

Horrelako arazoak ekiditeko, berebiziko garrantzia du antibirus on bat edukitzeak. Oso barneratuta daukagu ordenagailuek hauen beharra dutela, baina mugikorrean ere antibirusa izatea komenigarria da. Izan ere, sare sozialetan argitaratzen diren edukien zati handi bat smartphonetatik jasotzen dugu. Hori dela eta, hackerrek errazago daukate gure kontuetara heltzea.

Babestu informazio pertsonala

Gaur egun ia ezinezkoa da guri buruzko informazio gutxi izatea sarean. Guk uste baino gauza gehiago daude eskuragarri, nahiz eta askotan ez garen konturatzen. Hori dela eta, oso garrantzitsua da argitalpenak ahalik eta modu seguruenean egitea, (ia) ezinezkoa izango baita gure aztarna digitala ezabatzea.

Kontuz wifi libreekin

Oso entzuna da zabalik aurkitzen ditugun wifiak erabiltzea oso arriskutsua dela, jakinez gero oso erraz lortu ahal baitaitezke sare horretara konektatuta daudenen datuak. Beraz, horrelako wifi batera batu aurretik, kontuan izan zer nolako ondorioak izan ditzaken.

Zer egin dezaket norbaitek nire kontua hackeatu duela susmatzen badut?

Lehenik eta behin segurua den leku batetik pasahitza aldatzea komeniko litzateke. Hala ere, aldizka pasahitza aldatzen joatea da gomendagarriena. Hala, norbait zure kontuan sartu ahal izan bada, atea ixten diozu.

Bestalde, segurtasuna bermatzen duten baliabideak eguneratuta eta martxan dauden begiratu beharko litzateke, berriz erabiltzen hasterakoan, seguru eta behar bezala egon dadin dena.

Sustatu

Zein da euskaldunon telesail gustukoena?

Serierik ikusten duzu?

Zein?

Nola izan ahobizia?

Ahobizia izateko hainbat trukotxo irakatsiko dizkigu Leirek bideo honetan, Aiaraldeko Euskalgintza Kontseiluak egingo duen "30 egun euskaraz" kanpainari begira.

Eta zu, bazara ahobizia?

Aiaraldea.eus

Mugikorraren bateriarekin arazorik ez izateko gomendioak

Zenbait ohitura txar ditugu mugikorra kargatzerako orduan eta gaizki egiteak eragin zuzena du honen iraupenean. Oso ohikoa izaten da gauean, lo gauden bitartean mugikorra kargatzen izatea, hurrengo egunerako prest eduki ahal izateko. Beste ekintza batzuk egiten dagoenean ere entxufatuta izaten du jendeak. Duela hilabete batzuk eman genituen zenbait aholku Sustatun., bateriak kargatzeko modurik onenak zerrendatuz. 

Oraingoan, hona hemen beste zenbait aholku bateriak hobeto zaintzeko.

Hona hemen mugikorraren bateria modu egokian kargatu eta ahalik eta arazo gutxien izateko hanbait gomendio:

1.Ez utzi %0 eta %100era iristen

Duela urte batzuk, mugikorren bateriak nikel-kadmiozkoak ziren, eta horiek kargatzeko bateria guztiz agortuta egon behar zen. Gaur egun aldiz, ion-litiozkoak dira erabiltzen diren bateriak. Nahiz eta nikel-kadmiozkoen zenbait arazori aurre egin zaien hauek erabiltzean, oraindik ere izaten dira zenbait gora behera. Esan bezala, Sustatun aipatu genuen gai hau duela hilabete batzuk, eta bertan aipatzen genituen bateriak kargatzeko modurik egokienak. Gomendagarriena %20-%30 bitartean dagoenean entxufatzea izango litzateke, eta %100era iristea ere ez da ona. Battery Universityk dioenez, hobeto da %98ra iristean kentzea, bestela arazoak eman baititzake. Hala ere, komenigarria da noizean behin %0 eta %100era iristea, bateriak bere mugak zeintzuk diren jakin dezan. 

2.Deskonektatu mugikorra karga amaitzen denean

Behin bateria kargatuta dagoenean, kaltegarria da mugikorra entxufatuta mantentzea. Izan ere, asko berotzeko arriskua dago eta horrek arazoak sor ditzake. Ion-litiozko bateriek 300-500 karga ziklo izaten dituzte, eta gutxi gorabeherako kalkuluak eginez, bi urte inguru iraungo lituzke bateriak. Zikloa kopuru hori bermatzeko, oso garrantzitsua da kargak behar bezala egitea.

3.Kargatzaile eta bateria ofizialak erabili

Oso ohikoa izaten da kargatzailea galdu edo apurtzea. Bateria izorratuz gero, berri bat erosteko ohitura ere badu jendeak. Baina erne ibili behar gara horrelakoak erostean. Kargatzaile eta bateria ofizialak erostea da egokiena. Izan ere, beste batzuek ez dituzte fabrikatzaileak eskaintzen dituen segurtasun baldintzak izaten eta hauen erabilera oso kaltegarria izan daiteke mugikorrarentzat. Beraz, nahiz eta apur bat garestiagoa izan, merezi duen inbertsio bat da; askotan gauza merkeak erosteak, gastu handiak eragiten ditu.

4.Hotza eta beroa kaltegarriak dira

Mugikorra beti aldean izaten dugun gailua izanik, berak ere beroa eta hotza jasan behar izaten ditu. Uda partean oso ohikoa da hondartza eta igerilekuetara eramatea, baina ez litzateke 35ºC-tik gorako lekuetan egon behar. Bateriarentzat 18-22ºC da tenperatura perfektua.

5.Sistema eragilea eguneratzeak mesede egingo dio

Sarritan aktualizazioek energia aurreztu eta bateria denbora luzeagoz mantentzeko baliabideak eskaintzen dituzte. Hori dela eta, interesgarria izaten da noizean behin berrikuntza hauek mugikorrean izatea.

6.Aplikazioak itxi

Martxan dauden baina erabiltzen ez zauden aplikazioak ixteak ere bateria aurrezten lagunduko dizu. Izan ere, hauek zabalik uzten badituzu, mugikorra beharrezkoa ez den esfortzu bat egiten ari da.

7.Denbora luzez gordeta izan behar baduzu, karga erdia duela itzali

Mugikorra denboraldi batean erabili behar ez baduzu, oso garrantzitsua da behar bezala gordetzea.

Kasu horretan giroko tenperatura eta bateriaren portzentaia eragin handia duten faktoreak dira. Hori dela eta, zenbait gauza izan behar dira kontuan:

Erdi kargatuta utzi mugikorra; ez guztiz kargatuta, ezta bateriarik gabe ere.

8-Itzali mugikorra

Leku lehor eta fresko batean gorde.

Sei hilabetero erdiraino kargatu (askotan nahiz eta itzalita egon, bateria gastatzen baitzaio)

Gomendio hauek jarraituz gero, ez duzu arazorik izango mugikorraren bateriarekin. Egin proba!

Sustatu-tik hartua

Dekorazio-olerkiak

Dekorazio olerkiak from txaroberriz

Ariketa

Sortuko dugu honelako bat ?